Bu anlamda bizlere sunulan davranışlar ne kadar geniş olursa olsun bir şekilde tanımlanmış davranışlardır. İşte javascript bu davranışlar üzerinde çalışır. Web sayfasında bir resmin sağdan sola doğru hareket etmesi, bir resimden sonra diğer resmin görüntülenmesi, resmin üzerine gelindiğinde resmin boyutunun büyümesi vb. daha binlerce durum web tarayıcıların alanına girer. Yani bu işlevler web tarayıcıları sayesinde gerçekleşir. Bu anlamda Javascriptte bu olayları tetiklemeyi ve bu olayların gerçekleştirilmesinden sorumlu fonksiyonları içerinde barındırır. Sakın Java Programlama diliyle karıştırmayın. Java programlama dili masaüstü, mobil vb. uygulamalar geliştirmek için kullanılır. Ancak Javascript tamamen web programlama alanında faaliyet gösteren programcılara yöneliktir.

Javascript Nedir? Javascriptin Tarihçesi

19 yıl önce yani 1995 yılında Netscape Communications firması tarafından oluşturulan ve piyasaya sürülen bu programlama dili günümüzde aslında gelişmiş tüm web sitelerinde kullanılmaktadır. O günlerde insanlar Javascript nedir sorusunu kendilerine sıkça sordular. Çünkü ilk çıktığı yıllarda her tarayıcı bu yazılımı desteklemiyordu. Ancak ona rağmen mağrifetleri kısa sürede tüm dünya tarafından bilinir hale geldi. Her geçen gün değerine değer katan bu betin dili için yine bu firma javascripti geliştirmeye devam ediyor.

Programlama sözdizimi olarak C++, Perl ve Java gibi dillerden etkilenmiştir. C# dilinin söz diziminde bilgisi olan bir programcı kolay şekilde javascript programlama dilini öğrenebilir. Bu anlamda yine C tabanlı dilleri öğrenenler avantajlı konuma geçiyorlar. Aşağıdaki resimde bir javascript program kodu bloğu gösterilmiştir.

Önemli noktalardan birisini belirmek gerekir. Javascript istemci tarafında çalışan bir programlama dilidir. Yani javascript kodlarını çalıştırmak için bir sunucu (server) kurulumu yapmak, ya da sunucu sistemine sahip bir barındırma alanı satın almak gerekmez. Script kodlarını yazıp, dosyanızın uzantısını “.htm”, “.html” gibi uzantılarda kaydedip, sonra bu dosyanın üzerine çift tıklamanız yeterli. Bu kodların derlenmesi istemci (yani bizim kendi bilgisayarımız) bilgisayardaki Web Tarayıcılar sayesinde gerçekleşir. ASP.NET veya PHP gibi bir sunucu sisteminin olması gerekli değildir. Bu anlamda aslında hem ETKİLEŞİMLİ hem de İSTEMCİ tarafında çalışan tek Web Programlama dili diyebiliriz. Çünkü HTML ile kullanıcılara karar verme sayfada inisiyatif alabilme, kısacası etkileşim sağlayamazsınız. Bunun için mutlaka etkileşimli programlama dillerinden birini kullanmalısınız. ASP.NET ve PHP gibi diller etkileşimli dillerdir ancak derlenebilmesi için sunucuya gönderilmesi gerekir. Javascriptte böyle bir durum söz konusu değildir. Ancak Javascript aslında sunucu taraflı da çalıştırılabilir.

Özellikle yoğun programlama içeren oyun siteleri, gelişmiş web programları gibi sistemler SUNUCU taraflı çalıştırılıyorlar. Bu aslında bir esneklik sağlıyor. Hem istemci hem sunucu taraflı çalıştırılabilen bir yapıya sahip olan javascript’ in dünya üzerinde birçok web simulasyonu ve animasyonunun kaynağı olduğunu belirtelim.

Javascript Nedir ? Nerelerde Kullanılır?

Şimdi javascript’i daha da somutlaştırmak javascript nedir sorusunun yanında nerelerde kullanılır sorusuna cevap arayalım. Bunu için bir örnek üzerinde inceleyecek olursak; aşağıdaki bir elektronikte sıkça kullanılan ve frekans ölçmeye yarayan osiloskop adını verdiğimiz bir cihaz var. Birçok kişi böyle cihazlara gerçekte ulaşamayabilir. Örneğin bu cihaz fiyat anlamında pahalı olduğu için eğitim amaçlı bile olsa sizin ondan yararlanamamanız durumu söz konusudur. Bu gibi cihazları öğrenmek için simülasyon adını verdiğimiz programları kullanırsınız. Simülasyonlar gerçeğiyle birebir aynı özellikleri üzerinde barındıran, ancak sanal ortamda ya da bilgisayar ortamında çalışan programlar olarak bilinirler.

Bir meslek lisesinin Bilişim Alanında okuyan öğrenciler için bu simülasyon çok iş görebilir. Şimdi ilk olarak simülasyondaki “On” butonuna tıklayın. Osiloskop cihazi açıldı. Ardından osiloskoba bir giriş sinyali gönderelim. Bunun için programcının oluşturduğu sinyali kullanmak adına “Demo” butonuna tıklayalım. Gördüğünüz gibi ekrana bir sinüsoidal bir dalga gönderildi. Bu dalganın genliğini ve zaman birimlerini aşağıdaki kaydırma çubuklarından ayarlayarak osiloskop çalışma mantığını öğrenebilir, pratik yapabilirsiniz. Dalga şekillerini görebilir, Time / Div oranlarını vb. durumları test edebilirsiniz.

Öyle sanıyorum ki bu simülasyondan sonra Javascript nedir sorusunu kendisine soran ve işe yeni başlamış bir web programcımız bu sayede sorusuna somut bir cevap bulabilmiştir. İşte bu gördüğünüz simülasyon programcığı javascript ile kodlanmıştır. Kullanıcının etkileşime girebilmesi demek, osiloskobun açılması, kapatılması, genlik ayarları, zaman ayarları vb. durumların ayarlanıp ekrandaki dalga şeklini değiştirmek demektir. Kullanıcının verdiği her komut Web Tarayıcımızda çalışan bu simülasyonda etkileşimli bir web programlama dili olan Javascript sayesinde gerçekleşir.

Diğer Kullanım Alanları

Sayfalarca yazılan kodlar, kolun her hareketinde sinyalin değişeceği, açma kapama düğmesinin fonksiyonu web programcısı tarafından javascript ile web tarayıcısına gönderilir ve derlenmesi sağlanır. Böylece hem kullanıcılar web üzerinden bu gibi gelişmiş uygulamaları çalıştırıp, bilgi edinebilirler. Bunun yanında Javascript çoğunlukla görsel animasyonlar için kullanılır. Birçok haber sitesinde anasayfasında bulunun slider adını verdiğimiz farklı haberlerin farklı animasyonlarla geçişlerinin sağlanması javascript sayesinde gerçekleşir. Resimlerin üzerine tıklandığında resimlerin büyümesi ve arka plandan ayrılarak animasyon içeren bir şekilde ekranda belirmesi javascript sayesinde gerçekleşir. Bunlar sadece birkaç örnektir. Bunun gibi daha yüzlerce binlerce uygulama sayılabilir.

Aşağıdaki birkaç linkte örnek vermeye çalıştım.

Animasyon 1
Animasyon 2
Animasyon 3

Sanırım Javascript nedir konulu bu yazımızdan sonra javascript’ in ne kadar güçlü bir yapıya sahip olduğunu anlamışsınızdır. Daha sonraki yazılarımızda javascript programlama dilini adım adım öğrenmek için sıralı ve yine adım adım konuların anlatıldığı javascript derslerine yer vereceğiz. Görüşmek üzere.

Not: Makale özgün bir makaledir. Alıntı yapmadan kullanılamaz. @bilgisayar.name
Javascript Nedir ? Nerelerde Kullanılır ?

Haber Başlığı Javascript Nedir ? Nerelerde Kullanılır ? Osilaskop Örneği appeared first on Bilgisayar Sorunları ve Çözümleri.

Öncelikle bir fonksiyon üzerinde olayı anlatmaya çalışalım. Başta belirtmeyi unutmayalım aşağıdaki javascript kodu çalışmayacaktır. Şimdi nedenini sorgulayalım. Aşağıda “yazili” isimli bir fonksiyon tanımladık. Bu fonksiyonda kullanıcıdan s1 ve s2 adındaki değişkenlerden değer alınarak atama işlemi gerçekleştiriliyor. Ardından s1 ve s2 yi toplayıp 2’ ye bölüyor ve bu sonucu “ortalama” isimli değişkene atıyor. Bu fonksiyon bir “geriye değer döndürmeyen fonksiyondur”. Peki neden ? Çünkü fonksiyonda yapılan hesaplamalar sonucunda elde edilen sonuç fonksiyon dışarısına çıkarılamazlar. Örneğin kullanıcı 1.yazılıya 10 değerini girsin 2.yazılıya 20 değerini girsin. Sonuç hesaplanarak “ortalama” isimli değişkene aktarılır. Burada bir problem yok. Ancak bu fonksiyonda hesaplanan 15 değerini fonksiyonun { } bloklarının dışına çıkaramazsınız. 15 değerini { } bloklarının dışına çıkartmak için “geriye değer döndüren fonksiyon” türünü kullanmalısınız. “Geriye değer döndüren fonksiyonlar”la ilgili makaleye buradan ulaşabilirsiniz. İşte bu nedenle bu kod yapısı çalışmaz. 9.satıra dikkat edin. Yazılı fonksiyonunun değer döndürdüğünü varsaymış ve “yazili ( );” şeklinde çağırdığında 15 sonucunun “sozlunotu” ile toplanacağını sanıyoruz. Ama bu durum gerçekleşmez çünkü bu fonksiyon geriye değer döndürmez yani 15 değeri sadece fonksiyonun { } blokları içerinde kullanılabilir. Ancak burada fonksiyonun dışında kullanılmak istenmiş. Bu da kodların çalışmaması anlamına gelir.

Bu durumu geriye değer döndürmeyen fonksiyon türüyle yapacaksak ancak aşağıdaki gibi düzeltebiliriz.

Burada aslında şunu yaptık. Fonksiyonun dışındaki hesaplamaları fonksiyonun içerisine alarak hatayı giderdik. Yani fonksiyonun döndürdüğü değeri dışarıya çıkartmadığımız için diğer işlemleri fonksiyonun içerisine aldık.

Bir sonraki yazımız “Geriye Değer Döndüren Fonksiyonlar” a buradan ulaşabilirsiniz. Görüşmek üzere.

Not: Makale özgün bir makaledir. Alıntı yapmadan kullanılamaz. @bilgisayar.name

Geriye Değer Döndürmeyen Fonksiyonlar (Javascript)

Haber Başlığı Geriye Değer Döndürmeyen Fonksiyonlar (Javascript) appeared first on Bilgisayar Sorunları ve Çözümleri.

Geriye değer döndürmek için “RETURN” anahtar kelimesini kesinlikle kullanmak zorundasınız. Şimdi yukarıdaki kodu düzeltelim. Bunun için aslında tek yapmamız fonksiyonun içerisine return ifadesini eklemek ve return’ den sonra döndürelecek olan son değeri return etmek olacaktır.

Aşağıda görüldüğü gibi koda sadece 7.satırına “return ortalama” satırını ekledik. Return tüm geriye değer döndüren fonksiyonlarda kullanılır, ve burada da koda ekledik, ortalama da fonksiyonun dışına çıkartmak istediğimiz fonksiyonun döndüreceği değerdir.

Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere.

Not: Makale özgün bir makaledir. Alıntı yapmadan kullanılamaz. @bilgisayar.name
Geriye Değer Döndüren Fonksiyonlar (Javascript)

Haber Başlığı Geriye Değer Döndüren Fonksiyonlar (Javascript) appeared first on Bilgisayar Sorunları ve Çözümleri.

Şimdi javascriptte fonksiyon kullanımına bakalım.

function fonksiyon_adi( )
{
//fonksiyonda yapılacak işlemlerin kodlarının yazıldığı blok
}

Fonksiyonlar “function” anahtar kelimesiyle tanımlanırlar. Sonrasında fonksiyona bir isim vermeliyiz. Bu isim sizin seçeceğiniz bir isim olabilir ancak kesinlikle Türkçe Karakter kullanmayın. Sonrasında ise “( )” işlemini uygulayıp “{ }” lerle de fonksiyon tanımlasını bitirebiliriz.  Buradaki parantezlerden ilki olan “( )” fonksiyona girilecek parametrelerin girildiği parantezlerdir. Parametre kullanmak istemiyorsanız parantez içleri boş olabilir. Parametre kullanmak zorunlu değildir. (Parametreli kullanımı ayrı bir yazıda anlatılacaktır.) Ardından “{ }” yani küme parantezleri kullanılacaktır. Bu parantezlerin arasındaki kodlar aslında fonksiyonun ana kodlarının barındırıldığı alandır. Yani fonksiyonda ne yaptırmak istiyorsanız “{ }” arasında yazmak zorundasınız. Aşağıda kullanıcıdan adını yazmasını isteyen ve bu ismi alarak önüne “Merhaba” ekleyerek karşılama mesajı yazdıran fonksiyon tanımlaması gösterilmiştir.

<script>
function ort( )
{
var adi = prompt(“Lütfen adınızı giriniz..”);
document.write(“Merhaba ” + adi);
}
</script> 

 
Ancak program bu şekilde hiç bir çıktı vermeyecektir. Yani fonksiyon derleyici tarafından işlenecek ancak fonksiyon kod satırları içerisinde herhangi bir yerde çalıştırılmadığı için ekranda herhangi bir tepki oluşmayacaktır. Yani önceki yazımızdaki örneğimizde belirttiğimiz “Kıyma Makinesi” fişe takılı ancak güç düğmesini henüz açmadık. Şimdi “Kıyma Makinesinin” güç düğmesine basalım.

ort( );   // Fonksiyonu çağırdık. (Kıyma makinesinin güç düğmesine bastık.)

Aslında gördüğünüz gibi güç düğmesine herkes basabilir. Önemli olan “Kıyma Makinesini” üretebilmektir. Fonksiyonları çağırması programcılığın en kolay işlerinden biridir ancak fonksiyon tanımlaması hele ki kompleks fonksiyonları tanımlaması işin asıl önemli olan kısmıdır. Bunu yapabiliyorsanız programcılıkta çok yol katetmişsiniz demektir.

Ayrıca fonksiyonu “ort( );” satırıyla istediğiniz program satırında istediğiniz adette kullanarak fonksiyonu tetikleyebilirsiniz. Javascript function kullanımı en basit anlamda bu şekilde tanımlanabilir. Daha ayrıntılı olarak sonraki yazılarımızda javascriptte parametreli fonksiyonları kullanmayı ve geriye değer döndüren fonksiyonları kullanmayı öğreneceğiz.

Not: Makale özgün bir makaledir. Alıntı yapmadan kullanılamaz. @bilgisayar.name
Javascript Function Kullanımı

Haber Başlığı Javascript Function Kullanımı appeared first on Bilgisayar Sorunları ve Çözümleri.

var tutulansayi = prompt(“Lütfen 0 ile 10 arasında bir sayı giriniz.”);

Şimdi “Math.random()” fonksiyonunun işleyişine bakalım. Bu fonksiyon C# ‘ taki gibi çalışır ancak ürettiği sayı aralığını fonksiyon içinde parametre ile belirleyemezsiniz. Javascriptte bu fonksiyon 0 ile 1 arasında değer alır ancak 1 bu sayıya dahil değildir ve ürettiğ sayı en fazla 0,9999 şeklinde olabilir. Ayrıca bu aralıkta tam sayı olmadığından dolayı üretilen sayı hep noktalı kayan sayı olarak üretilir.

Bu anlamda “Math.random()*11” yaptığımızda en yüksek üretilen sayıyı yani 0,999 u 11 le çarparsak 10.89 sayısını üretebilirsiniz.

Ancak bu sayı bizim işimizi görmez çünkü biz bir tamsayı değerini değişkene atamalıyız. Bunun için Math sınıfının başka bir fonksiyonunu kullanmalıyız. “Math.floor()” fonksiyon parametre olarak bir number veritipi ister. Number veritipi noktalı kayan sayı olursa bu sayıyı tam sayıya yuvarlar. Bu durumda ifademiz aşağıdaki gibi olacaktır.

var rastgelesayi= Math.floor(Math.random()*11);

Şimdi bilgisayarı döngü ile kullanıcının girdiği değerle bilgisayar tarafından tutulan değerin eşitliğini kontrol etmeye ve duruma göre döngüye devam etmeye yönlendireceğiz.

Bunun için aşağıdaki while döngüsünü oluşturduk. Bunu farklı döngü komutlarıyla da oluşturabilirsiniz. Ben while seçtim. While döngüsünde bilgisayar tarafından rastgele üretilen sayı ile kullanıcının aklından tuttuğu ve inputbox’ a girdiği sayı eşit olmadığında döngü devam edecektir.

while(!(tutulansayi==rastgelesayi))
{
}

Peki bu durumda döngünün için bu anlamda ne yazmalıyız? Ekrana bir mesajla sayının yanlış olduğunu ve tekrar girmesi gerektiğini kullanıcıya belirtmemiz gerekir. Yani aşağıdaki kodu while döngüsünün içine yazmamız yeterlidir. Bu kodda aslında tutulansayi değişkenine kullanıcının farklı bir değer atamasını sağlıyoruz. Döngü tekrar while(!(tutulansayi==rastgelesayi)) satırına geliyor ve yeni değeri tekrar karşılaştırıyor.

tutulansayi=prompt(“Yanlış girdiniz. Tekrar deneyin.”);

Eğer kullanıcı ikinci girdiği değer bilgisayar tarafından tutulan sayıya eşitse bu kez döngüden çıkılacaktır. Döngüden çıkıldığında ekrana document.write() fonksiyonu ile bir mesaj yazmasını aşağıdaki sağlıyoruz.

document.write(“Tebrikler sayıyı doğru bildiniz.”);

Programımızın son hali aşağıdaki gibi olacaktır. Ancak birkaç ekleme de yapabiliriz.

<script>
var rastgelesayi= Math.floor(Math.random()*11);
var tutulansayi = prompt(“Lütfen 0 ile 10 arasında bir sayı giriniz.”);
while(!(tutulansayi==rastgelesayi)) //tutulansayi ve rastgelesayi birbirine eşit değilse
{
tutulansayi=prompt(“Yanlış girdiniz. Tekrar deneyin. (ipucu: daha küçük)”);
}
document.write(“Tebrikler sayıyı doğru bildiniz.”);
</script>

Örneğin kullanıcının girdiği sayı tutulan sayıdan küçükse kullanıcıya daha büyük sayı giriniz şeklinde ipucu verebiliriz. Tam tersi olduğunda daha küçük sayı giriniz şeklinde yönlendirme yapabiliriz.

Bunun için ben if kontrol yapısını kullandım. Programın son hali aşağıdaki gibidir.

 

<script>
var rastgelesayi= Math.floor(Math.random()*11);
var tutulansayi = prompt(“Lütfen 0 ile 10 arasında bir sayı giriniz.”);
while(!(tutulansayi==rastgelesayi)) //tutulansayi ve rastgelesayi birbirine eşit değilse
{
if(tutulansayi>rastgelesayi)
{

tutulansayi=prompt(“Yanlış girdiniz. Tekrar deneyin. (ipucu: daha küçük)”);
}
else
{
tutulansayi=prompt(“Yanlış girdiniz. Tekrar deneyin. (ipucu: daha büyük)”);
}
}
document.write(“Tebrikler sayıyı doğru bildiniz.”);
</script>

Kaynak Dosyayı indirmek için tıklayın…

Not: Makale özgün bir makaledir. Alıntı yapmadan kullanılamaz. @bilgisayar.name

Javascript Rastgele Sayı ile Oyun Scripti

Haber Başlığı Javascript Rastgele Sayı ile Oyun Scripti appeared first on Bilgisayar Sorunları ve Çözümleri.